Tìm kiếm
E-mail
Mật khẩu
Câu hỏi khảo sát
Bạn có thích tiếng Hàn Quốc không
Rất thích
Không thích
Bình thường

Nghiên cứu > Văn hóa Hàn Quốc
BẢO TỒN DI SẢN Giấc mơ về một dòng nhạc dành cho tất cả mọi người
04/01/2019 GMT+7

BẢO TỒN DI SẢN
Giấc mơ về một dòng nhạc dành cho tất cả mọi người


Buổi trình diễn mười hai bài hát gasa cổ chỉ còn lại bản nhạc được lưu truyền đến nay đã diễn ra lần đầu tiên vào năm 1997, mở ra bước ngoặt mới trong nền âm nhạc truyền thống Hàn Quốc. Nhân vật chính của sân khấu là nghệ sĩ Lee Jun-ah. Là một nghệ sĩ trung thành với dòng nhạc truyền thống trong suốt hơn 50 năm, cuối cùng, Lee Jun-ah cũng đã trở thành người sở hữu tài năng Di sản văn hóa phi vật thể trong lĩnh vực gasa được quốc gia công nhận vào ngày mùng 5 tháng 3 vừa qua.

Lee Jun-ah, người đã cống hiến mình cho âm nhạc truyền thống Hàn Quốc trong nửa thế kỷ, nói rằng sự hiểu biết sâu sắc về tất cả cảm xúc của con người là điều cần thiết để thể hiện bài hát đúng cách. Vào tháng Ba năm nay, bà được chỉ định là người sở hữu Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia trong nghệ thuật hát gasa, những bài hát thơ ca truyền thống.

Những ngày thơ ấu, những âm điệu mới lạ trong phút chốc đã bao trùm lấy căn nhà của Lee Jun-ah. Một đứa trẻ sáu tuổi, lứa tuổi lẽ ra chỉ biết chơi đùa cùng với đám bạn đồng trang lứa, vậy mà cô bé Lee Jun-ah lại luôn bận rộn với việc học thuộc những bài thơ sijo. Những ca từ sijo được nghe mỗi khi quấn quýt bên ông nội cùng với vô số lần lắc lư theo giọng hát của người lớn mỗi ngày, với cô bé, những điều ấy lại thú vị như trò chơi.
“Ông nội tôi tuy là công chức nhà nước nhưng ông lại rất yêu thích sijo và còn là thành viên của câu lạc bộ sijo. Vào thời gian tôi khoảng sáu tuổi, cứ một tháng một lần, ông nội và bà nội lại đến nhà chúng tôi và lần lượt mỗi người lại hát một bài. Mẹ tôi thì pha trà, còn tôi thì ngồi bên cạnh để ngắm họ. Cứ như thế, tôi đã học lỏm và rồi một ngày, bỗng dưng tôi hát được trước người lớn trong nhà. Họ khen tôi hát hay làm tôi hãnh diện. Họ còn cho tôi tiền mua quà nữa.”

Bài hát an ủi ông nội
Những người lớn tròn xoe mắt ngạc nhiên khi thấy một đứa bé biết hát sijo đều hỏi, “Con học của ai?”, nhưng đã chẳng có thầy giáo nào lúc đó cả. Chỉ là sự lặp đi lặp lại những giai điệu được nghe trong suốt một thời gian dài và học thuộc cả những ngôn từ mà bản thân cũng chẳng thể hiểu nổi ý nghĩa ấy. Song, nếu phải kể ra người đã định hướng cô bé thì có lẽ người thầy của cô chính là tài năng của bản thân và ngọn lửa đam mê của người ông. Ông nội dù rất cưng chiều nhưng cũng lại rất nghiêm khắc rèn giũa đứa cháu gái yêu dạy một hiểu mười. Khi ấy, cô bé còn nghĩ, “Ông đúng thật là rất thích sijo”. Thi thoảng, cô bé cũng muốn ra ngoài chơi nhưng chỉ vì muốn được nhận lời khen của ông nên cô lại chịu khó tập luyện chăm chỉ. Phải vài năm sau đó cô mới biết, hóa ra sự dạy dỗ nghiêm khắc của ông lại xuất phát từ“tại vì đàn vi-ô-lông”một cách chẳng có liên quan gì cả.

“Tôi được nghe kể lại rằng vì niềm đam mê với đàn vi-ô-lông mà ông tôi còn bắt bác tôi phải học vi-ô-lông. Lúc ấy là thời kỳ thuộc địa của Nhật Bản. Bác tôi sau này đã cùng với nghệ sĩ đàn vi-ô-lông Jeon Bong-cho (1919–2002), người đã từng giữ chức vụ hiệu trưởng Trường Âm nhạc, Đại học Quốc gia Seoul và nghệ sĩ đàn piano Yun I-sang (1917–1995), nhà soạn nhạc nổi tiếng đang sống ở Đức, ba người họ đã tạo nên bộ ba nghệ sĩ tài năng xuất chúng. Nhưng sau đó, bác tôi bị bắt theo về miền Bắc. Kể từ đó, mỗi lần nghe thấy tiếng đàn vi-ô-lông, ông nội lại vô cùng đau đớn. Khi còn nhỏ, tôi cũng đã từng học vi-ô-lông trong một thời gian ngắn nhưng rồi ông đã không cho tôi học nữa. Sau đó, niềm đam mê với âm nhạc của ông đã chuyển hướng sang sijo.”
Bác của Lee Jun-ah chính là nghệ sĩ đàn vi-ô-lông Lee Gye-seong, người đã từng bị quân đội miền Bắc bắt đi trong cuộc chiến tranh hai miền Nam–Bắc, sau đó, ông từng giữ chức nhạc trưởng của Đoàn nhạc Quê hương Quốc gia Triều Tiên trong một thời gian dài. Cũng vì lẽ đó mà sijo đã trở thành niềm an ủi, xoa dịu bi kịch của lịch sử hiện đại mà gia đình Lee Jun-ah đã trải qua. Sijo cũng đã thay đổi tương lai của cô bé Lee Jun-ah.

Từ giấc mơ của người lớn đến giấc mơ của chính mình
Cô bé Lee Jun-ah cần một sự giáo dục bài bản để có thể vượt lên trình độ học lỏm của người lớn. Ông của cô bé đã nhận ra tài năng của cháu gái nên đã lặn lội khắp nơi để tìm thầy dạy cho cô. Và rồi qua sự giới thiệu của người quen, cô bé cũng được học hát gagok từ Yi Ju-hwan (1909–1972), Viện trưởng đầu tiên của Viện Âm nhạc Truyền thống Quốc gia (tiền thân của Viện Gukak Quốc gia), một nghệ sĩ sở hữu tài năng gagok đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể số 30, đồng thời cũng là người sở hữu tài năng gasa, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể số 41. Đáng lẽ trong một thời gian dài được tập luyện miệt mài dưới sự chỉ bảo dẫn dắt của người thầy xuất sắc, Lee Jun-ah phải hát được jeongga (dòng nhạc bản địa chính thống của dân tộc Hàn) một cách bài bản. Nhưng mọi sự lại không diễn ra như ý muốn. Khoảng vài năm sau đó, thầy Yi Ju-hwan đã qua đời, khiến cho tương lai của Lee Jun-ah trở nên mờ mịt. Thời điểm đó, cô đã phải cân nhắc xem phải học ở đâu và học ai bây giờ.

*XEM TOÀN VĂN TẠI ĐÂY*

Kết lại bằng sự trở về với Gasa
Trang web của Trường phổ thông trung học Gugak Quốc gia nơi Lee Jun-ah từng theo học đã giới thiệu về “jeongga” như sau:
“Jeongga mang nghĩa là “âm nhạc đúng đắn”, là âm nhạc bản địa của dân tộc, được yêu chuộng và hát bởi những học giả thời xưa của Hàn Quốc, là cách gọi chung cho gagok (歌曲), gasa (歌詞) và sijo (時調). Không giống như pansori hay các làn điệu dân ca minyo, là những thể loại đặt trọng tâm vào thể hiện những hỉ, nộ, ái, ố của con người, jeongga mang một vẻ đẹp của sự kín đáo và tôn nghiêm, không bộc lộ tình cảm một cách rõ ràng. Trong số đó, gagok mang một vẻ đẹp quyến rũ bằng những ca từ của một tâm trạng thư thái và tao nhã, là sự hòa quyện giữa thơ và âm nhạc để mở ra một thế giới nghệ thuật yên bình và sâu lắng. Nếu như gagok là thể loại có hình thức năm đoạn, dành cho những chuyên gia âm nhạc thính phòng quy mô nhỏ thì sijo với hình thức ba đoạn lại là những bài ca mang tính đại chúng, khiến cho mọi người ai cũng có thể tay vỗ miệng hát theo, trong khi đó, gasa lại là những câu chuyện dài tuân theo một khuôn mẫu về nhịp điệu nhất định.” *XEM TOÀN VĂN TẠI ĐÂY*

Lee Jun-ah hát bài “Thưởng khúc xuân” cùng với các học trò của mình. Bà hiện đang dạy khoảng 50 sinh viên để truyền lại truyền thống hát gasa cho thế hệ sau.

*XEM TOÀN VĂN TẠI ĐÂY*

Một hành trình trọn vẹn
“Thầy Yi Yang-gyo đã học của thầy Yi Ju-hwan tám bài và tiến sĩ Jang Sa-hun, học giả trong lĩnh vực âm nhạc quốc gia đã học bốn bài còn lại. Phải đến lúc đó, 12 bài trong sách mới được gọi là hoàn thiện. Thế nhưng đã không có ai có thể hát được toàn bộ 12 bài một cách toàn diện. Chính vì vậy, tôi đã quyết tâm thử hát, thế rồi để khép lại cuộc chiến đơn độc ấy, tôi đã tổ chức được chương trình biểu diễn lần đầu tiên vào năm 1997. Tôi đã nhận được nhiều lời chúc mừng và khích lệ của rất nhiều người. Đến năm 2002, lần đầu tiên, tôi đã cho ra mắt 12 bài trong bộ đĩa CD bốn tập.”

*XEM TOÀN VĂN TẠI ĐÂY*


U Seung-yeon Cộng tác viên tự do
Ahn Hong-beom Ảnh
Nguyễn Lệ Thu Dịch

*XEM TOÀN VĂN TẠI ĐÂY*


Nguồn: Tạp chí Koreana - Văn hóa Nghệ thuật Hàn Quốc, số Mùa thu 2018 (vol 5, no.3) phiên bản tiếng Việt (click here)

*Vì lý do bản quyền nên chúng tôi chỉ trích giới thiệu một đoạn nhỏ trong bài viết. Bạn đọc vui lòng nhấp vào đường link trên để đọc toàn văn bài viết.

Khoa Hàn Quốc học - Faculty of Korean Studies - 한국학부
In bài này
Gửi thư hỏi đáp
Trở về 
*Ý kiến bạn đọc:
Các tin mới
Các tin khác
Nghiên cứu